به اين عنوان هم از وراء حجاب بلكه از محبس خارج شد و هم نفوذ ديگران را به كلى ابطال نمود و هم سلطنت و دولت ژاپن را بترقيات عمده رسانيد و خود را در تمام عالم به بزرگى معروف نموده نام نيك خود را در صفحه تاريخ عالم تا قيام قيامت ثبت نمود و يكوقت پولتيك او اينطور اقتضا داشت كه روسها را از خاك كره بيرون كند تا مبادا يكوقتى بطمع جزائر ژاپن بيافتند ، چنان كه امپراطور روس هم يك وقت ميخواست دول اروپا را اغفال كند كه باسم صلح عمومى از تهيه مهمات جنگى تقاعد ورزند تا خودش محرمانه قواى خود را تكميل كند و به زودى دانست كه اين حقه بخرج ژاپونيها نرفته و نه تنها از خودآرائى باز نمانده بلكه فوق العاده به تهيه وسائل محاربه پرداخته‌اند اين بود كه مجبور بجنگ شد و و و و و پس اين‌گونه اعمال را نميتوان حمل بر حسن فطرت كرد ، چرا كه در پولتيك حسن فطرت مدخليت ندارد و شايد جهت آنكه انوشيروان قطعه زمين متعلقه به بيوه‌زن را تصرف نكرده در آن وقت مبنى بر يك نكته پولتيكى بوده مثل اينكه فلان مملكت را ميخواسته تصرف كند و ناچار بوده كه قلوب اهالى آن را به خود متوجه ساخته و آنها را برأفت و مرحمت و عدالت شاهانه اميدوار نمايد و الا خريدن خانه پيرزن به دادن دوسه مقابل قيمت آن ممكن بود . بارى از اين قبيل مسائل در فن پولتيك بسيار است كه ما مجال نداريم يا نميدانيم همه آنها را بشماريم و اگر كسى به اين مطالب آشنا باشد ميداند ما چه ميگوئيم گذشته از تمام اين مطالب عدالت شخص هرگز فايده به حال نوع ندارد و بر فرض كه راستى راستى هم غرض حق‌شناسى و عدالت‌پرستى باشد چون قائم به شخص است نه رونق ميگيرد و و نه دوام ميپذيرد ، برعكس عدالت اساس و قانونى است كه هميشه قائم بالذات خواهد بود و نوع از او استفاده خواهد نمود ، چنان كه در ملل متمدنه امروزى مشاهده مىشود و حاصل از اين مقدمه طولانى اين است كه كسى تصور نكند اعليحضرت شاه در اظهاراتى كه از اول در ماده حمايت مجلس ميكرده‌اند